Sejarah PAS Terengganu 1956 Hingga Kini

Sejarah PAS di Terengganu

Sejarah PAS Terengganu: Dari Penubuhan Hingga Era Kemenangan Baharu

Parti Islam Se-Malaysia (PAS) merupakan sebuah gerakan politik Islam yang lahir daripada cita-cita besar untuk mendaulatkan Islam sebagai asas perjuangan dalam kehidupan bernegara. Ditubuhkan secara rasmi pada 24 November 1951, PAS berkembang sebagai wadah umat yang bukan sekadar bergerak dalam lapangan politik, tetapi juga membina kekuatan dakwah, tarbiah dan kesedaran masyarakat secara berterusan.

Di Terengganu, sejarah PAS mempunyai jalur perjuangan yang panjang dan sarat dengan pengalaman jatuh bangun. Bermula dengan penubuhan cawangan pertama pada tahun 1956, PAS Terengganu pernah mencipta kejutan besar dengan membentuk kerajaan negeri pada tahun 1959, kemudian melalui fasa pembangkang yang panjang, bangkit semula, diuji dengan kekalahan, dan akhirnya kembali memimpin negeri dengan kemenangan yang lebih matang serta menyeluruh.

Sejarah ini bukan sekadar catatan politik, tetapi merupakan kisah tentang ketabahan jamaah, kekuatan organisasi, kesatuan saf dan hubungan yang akrab dengan rakyat.

Asal Usul Perjuangan PAS

Sebelum PAS ditubuhkan secara rasmi, benih perjuangan Islam telah lebih awal bercambah di Tanah Melayu menerusi pengaruh gerakan reformasi Islam yang berkembang dari Timur Tengah. Gelombang kebangkitan ini dipelopori oleh tokoh-tokoh pembaharuan Islam seperti Sheikh Muhammad Abduh dan kemudiannya mempengaruhi Alam Melayu melalui saluran penulisan serta pemikiran yang dibawa oleh Syed Sheikh al-Hadi menerusi penerbitan seperti al-Imam dan al-Ikhwan.

Arus kesedaran Islam ini akhirnya meresapi dunia politik Melayu. Perjalanan itu menyaksikan kewujudan beberapa wadah awal, termasuk Majlis Agama Tertinggi Se-Malaya (MATA) dan seterusnya Hizbul Muslimin, iaitu parti politik Islam terawal di Tanah Melayu. Walaupun Hizbul Muslimin diharamkan oleh penjajah British pada tahun 1948, semangat perjuangan Islam tidak terhenti. Sebaliknya, ia terus hidup dan berkembang, sebelum akhirnya disusun semula dalam bentuk yang lebih tersusun melalui penubuhan PAS.

Penubuhan PAS di Terengganu

Pergerakan PAS di Terengganu bermula pada tahun 1956, kira-kira setahun selepas Pilihan Raya Umum pertama Persekutuan Tanah Melayu. Cawangan PAS yang pertama di negeri ini ditubuhkan di Dungun pada 6 Julai 1956. Majlis penubuhannya berlangsung di Madrasah az-Zainiyah, Sura Gate, Dungun, dengan penyertaan 23 orang penggerak utama politik Islam dari seluruh negeri. Pada ketika itu, Muhammad Asri Haji Muda hadir sebagai wakil Pejabat Agung PAS.

Dalam pertemuan itu, Tuan Guru Haji Zainal Abidin bin Aman telah dilantik mengetuai cawangan baharu berkenaan. Pada tahun yang sama, cawangan PAS Kuala Terengganu pula ditubuhkan, diikuti dengan penubuhan cawangan di Kemaman pada tahun 1957, Besut pada 1958 dan Kuala Berang pada 1958. Perkembangan ini menunjukkan bahawa dalam tempoh yang singkat, PAS berjaya membina asas kekuatan organisasi di beberapa kawasan penting di Terengganu.

Badan Perhubungan PAS Negeri Terengganu pula ditubuhkan pada tahun 1957. Pesuruhjaya pertamanya ialah Haji Muhammad Asri Haji Muda, yang ketika itu juga telah diberi amanah sebagai Pesuruhjaya PAS Kelantan-Terengganu lebih awal sejak 1956. Penubuhan badan perhubungan ini menandakan lahirnya struktur kepimpinan negeri yang lebih rasmi dan tersusun untuk menerajui perjuangan PAS di Terengganu.

Kemenangan Bersejarah Tahun 1959

Hanya beberapa tahun selepas bertapak di Terengganu, PAS berjaya mencipta kejutan besar dalam Pilihan Raya Umum 1959. Dalam pilihan raya itu, PAS memenangi 13 daripada 24 kerusi Dewan Undangan Negeri dan empat daripada enam kerusi Dewan Rakyat di Terengganu. Kemenangan ini benar-benar mengejutkan banyak pihak dan menjadi bukti awal bahawa PAS telah mendapat tempat yang kukuh dalam jiwa rakyat negeri ini.

Susulan kemenangan tersebut, kerajaan PAS Terengganu ditubuhkan secara rasmi pada 20 Jun 1959, dengan Haji Mohd Daud Samad dilantik sebagai Menteri Besar. Beliau dikenang sebagai Menteri Besar PAS pertama di Terengganu. Kemenangan ini amat besar maknanya kerana ia berlaku ketika PAS masih berada pada fasa awal perkembangan organisasinya, namun telah berjaya memenangi keyakinan rakyat untuk mentadbir negeri.

Namun begitu, kerajaan PAS Terengganu ketika itu tidak bertahan lama. Antara faktor utama kejatuhannya ialah percakaran dalaman, kelemahan pengalaman mentadbir, serta gerakan politik lawan yang berjaya mempengaruhi beberapa ADUN PAS sehingga tercetus undi tidak percaya dalam sidang DUN pada 30 Oktober 1961. Episod ini menjadi satu pengajaran besar dalam sejarah PAS Terengganu tentang betapa pentingnya kesatuan saf, disiplin kepimpinan dan kematangan mengurus amanah kemenangan.

Fasa Pembangkang dan Ketahanan Jamaah

Selepas kehilangan kerajaan negeri pada 1961, PAS terus berperanan sebagai parti pembangkang utama di Terengganu. Dalam tempoh tertentu, PAS pernah bersama dalam kerajaan campuran melalui pakatan PAS-Perikatan antara tahun 1972 hingga 1974 serta menganggotai Barisan Nasional pada tahun 1974-1978. Walau bagaimanapun, kerjasama tersebut tidak kekal lama dan PAS kembali menempuh perjalanan politik yang lebih mencabar selepas itu.

Fasa ini merupakan tempoh panjang yang menguji ketahanan jamaah PAS di Terengganu. Parti ini pernah bangkit, pernah melemah, pernah diuji dengan tekanan politik dan perubahan suasana semasa. Namun PAS tidak pernah hilang daripada peta politik negeri. Kekuatan sebenar PAS Terengganu terletak pada keupayaannya bertahan melalui asas tarbiah, pengorbanan ahli, dan keyakinan bahawa perjuangan Islam tidak boleh diukur semata-mata dengan menang atau kalah dalam pilihan raya.

Kebangkitan Baharu dan Dinamika Politik Moden

Sejarah moden PAS Terengganu tidak dapat dipisahkan daripada kemenangan besar tahun 1999. Pilihan Raya Umum pada 29 November 1999 menyaksikan PAS sekali lagi berjaya membentuk kerajaan negeri. Namun kemenangan itu bukan noktah perjuangan, sebaliknya membuka lembaran baharu yang menguji keupayaan parti dalam mengurus kuasa, mempertahankan sokongan dan menghadapi tekanan politik yang lebih kompleks.

Dalam Pilihan Raya Umum 2004, PAS kehilangan semula kerajaan negeri kepada Barisan Nasional. Dalam pilihan raya itu, PAS tewas semua kerusi Parlimen di Terengganu dan hanya mampu mempertahankan empat kerusi Dewan Undangan Negeri. Kekalahan tersebut menjadi satu detik muhasabah yang sangat besar. Ia bukan sekadar kehilangan kuasa pemerintahan, tetapi titik mula kepada penyusunan semula kekuatan dalaman parti.

Dalam tempoh pasca-2004 itu, Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang kekal sebagai tokoh utama yang memayungi perjuangan PAS Terengganu. Pada Jun 2005, jawatan Pesuruhjaya PAS Terengganu diserahkan kepada Dato’ Mustafa Ali. Pertukaran ini berlaku dalam suasana parti memerlukan seorang organisator yang mampu menyusun semula kekuatan jentera, mengikat kembali saf perjuangan dan memulihkan keyakinan akar umbi selepas kekalahan besar. Era ini dikenang sebagai fasa konsolidasi organisasi.

Usaha tersebut mula menunjukkan hasil pada Pilihan Raya Umum 2008 apabila PAS kembali bangkit dengan pencapaian lebih baik, iaitu memenangi 14 kerusi DUN. Walaupun belum berjaya merampas semula kerajaan negeri, keputusan itu membuktikan bahawa PAS terus kekal sebagai pencabar utama dalam politik Terengganu. Rakyat kembali memperlihatkan keyakinan bahawa PAS masih mempunyai tempat yang kukuh dalam medan politik negeri ini.

Pada tahun 2009, Dato’ Ustaz Harun Taib diberi amanah menerajui Badan Perhubungan PAS Negeri Terengganu. Kepimpinan beliau amat penting kerana beliau bukan sahaja tokoh politik, tetapi juga tokoh tarbiah yang berpengaruh dalam membentuk jiwa kader PAS Terengganu sejak dekad-dekad sebelumnya. Di bawah kepimpinan beliau, PAS terus diperkukuh dari sudut fikrah, tarbiah dan disiplin jamaah agar kebangkitan politik tetap berpaksikan asas perjuangan Islam.

Menjelang PRU13, PAS Terengganu melalui satu lagi perubahan kepimpinan apabila Dato’ Haji Mohd Abdul Wahid Endut dilantik sebagai Pesuruhjaya pada Jun 2011. Fasa ini dilihat sebagai tempoh rejuvenasi kepimpinan negeri, dengan kemunculan gabungan pengalaman dan tenaga baharu. Dalam tempoh tersebut, PAS Terengganu mula menampilkan lebih ramai wajah muda dalam struktur kepimpinan sebagai persediaan menghadapi persaingan politik yang semakin dinamik.

Tidak lama selepas itu, pada Disember 2013, Dato’ Haji Satiful Bahri Mamat dilantik sebagai Pesuruhjaya PAS Terengganu. Di bawah kepimpinan beliau, PAS negeri memasuki fasa pemetaan strategi yang lebih tersusun menuju PRU14. Fokus diberikan kepada pengukuhan jentera, penyelarasan isu rakyat, pengemasan naratif politik dan penyusunan pelan kemenangan yang lebih sistematik.

Pada Mei 2017, kepimpinan PAS Terengganu sekali lagi bertukar apabila Dato’ Ustaz Haji Husain Awang dilantik sebagai Pesuruhjaya. Pelantikan beliau hadir pada ketika PAS negeri sedang memasuki fasa terakhir mobilisasi menuju PRU14. Di bawah pimpinan beliau, gerak kerja pilihan raya menjadi semakin tersusun, manakala gabungan kepimpinan berpengalaman dan kekuatan jentera kawasan memperlihatkan kesiapsiagaan yang lebih matang.

Kembali Memerintah Terengganu pada 2018

Hasil daripada proses panjang pembinaan semula parti selepas 2004, PAS akhirnya berjaya kembali membentuk kerajaan negeri dalam Pilihan Raya Umum 2018. Dalam pilihan raya itu, PAS memenangi 22 daripada 32 kerusi Dewan Undangan Negeri Terengganu dan enam daripada lapan kerusi Parlimen. Kemenangan ini amat besar maknanya kerana ia berlaku selepas 14 tahun PAS berada di pihak pembangkang.

Susulan kemenangan tersebut, Dato’ Seri Dr Ahmad Samsuri Mokhtar mengangkat sumpah sebagai Menteri Besar Terengganu pada 10 Mei 2018. Kemenangan ini membuktikan bahawa kerja panjang membina semula parti, mengukuhkan organisasi, mendekati rakyat dan mengekalkan disiplin jamaah akhirnya membuahkan hasil.

Era Mempertahankan Amanah dan Rekod Kemenangan 2023

Selepas kembali mentadbir negeri pada tahun 2018, PAS Terengganu memasuki satu fasa yang berbeza daripada dekad-dekad sebelumnya. Jika tahun 2004 melambangkan ujian kehilangan kuasa, maka tempoh selepas 2018 pula menjadi simbol ujian mempertahankan amanah kemenangan. Cabaran utama bukan lagi sekadar untuk memenangi pilihan raya, tetapi untuk membuktikan keupayaan mentadbir, mengekalkan keyakinan rakyat, dan menerjemahkan kemenangan politik dalam bentuk tadbir urus yang berkesan dan stabil.

Ujian itu hadir sekali lagi dalam Pilihan Raya Negeri 2023. Namun PAS mencatat pencapaian yang jauh lebih besar apabila Perikatan Nasional yang diterajui PAS memenangi kesemua 32 kerusi Dewan Undangan Negeri Terengganu. Kemenangan sapu bersih ini mencipta satu rekod baharu dalam sejarah politik negeri dan memperkukuh kedudukan PAS sebagai kekuatan dominan di Terengganu. Selepas kemenangan tersebut, Dato’ Seri Dr Ahmad Samsuri Mokhtar sekali lagi mengangkat sumpah sebagai Menteri Besar bagi penggal kedua.

Setakat sumber rasmi PAS yang dirujuk dalam dokumen ini, Dato’ Ustaz Haji Husain Awang kekal sebagai Pesuruhjaya PAS Terengganu dalam era kemenangan semasa. Tempoh ini menjadi antara era paling penting dalam sejarah PAS Terengganu kerana ia menyaksikan parti kembali menawan negeri, mempertahankannya dan mengukuhkan kedudukan dalam landskap politik semasa.

Senarai Ringkas Kepimpinan Pesuruhjaya PAS Terengganu

Berdasarkan dokumen rujukan, berikut ialah antara fasa utama kepimpinan Pesuruhjaya PAS Terengganu:

Tempoh	Pesuruhjaya PAS Terengganu	Nota Kepimpinan
1956–1957	Haji Muhammad Asri Haji Muda	Pesuruhjaya Kelantan-Terengganu
1959–1963	Haji Mohd Daud Samad	Menteri Besar PAS pertama
1982–1989	Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang	Fasa kebangkitan semula
1999–2004	Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang	Era kemenangan 1999–2004
2004–2005	Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang	Fasa peralihan pasca kekalahan
2005–2009	Dato’ Mustafa Ali	Fasa konsolidasi organisasi
2009–2011	Dato’ Ustaz Harun Taib	Pengukuhan tarbiah dan kepimpinan ulama
2011–2013	Dato’ Haji Mohd Abdul Wahid Endut	Rejuvenasi kepimpinan dan persiapan PRU13
2013–2017	Dato’ Haji Satiful Bahri Mamat	Penyusunan pelan menuju PRU14
2017–kini	Dato’ Ustaz Haji Husain Awang	Fasa mobilisasi, kemenangan dan pengukuhan pemerintahan

Kesimpulan

Sejarah PAS Terengganu ialah sejarah perjuangan yang tidak bergerak dalam satu garis yang sentiasa menaik. Ia pernah menang, pernah diuji, pernah jatuh, pernah diragui, tetapi terus bangkit semula kerana kekuatannya tidak hanya bergantung kepada kuasa politik. Sebaliknya, kekuatan itu datang daripada akar perjuangan yang dipelihara melalui tarbiah, organisasi yang terus diperkasa, kesetiaan ahli, dan hubungan yang erat dengan rakyat.

Daripada penubuhan cawangan pertama di Dungun pada tahun 1956, kemenangan bersejarah 1959, tempoh panjang sebagai pembangkang, kebangkitan semula selepas kekalahan, hinggalah kembali memerintah negeri pada 2018 dan mencipta kemenangan menyeluruh pada 2023, semua ini membentuk naratif besar PAS Terengganu sebagai sebuah gerakan yang matang, tahan diuji dan terus relevan.

Sesungguhnya, sejarah PAS Terengganu bukan sekadar kisah sebuah parti politik. Ia adalah kisah sebuah jamaah yang belajar daripada kekalahan, memanfaatkan kemenangan dengan amanah, dan terus melangkah membina masa depan negeri berteraskan Islam.