Sejarah PAS di Terengganu
Sejarah PAS Terengganu: Dari Penubuhan Hingga Era Kemenangan Baharu
Parti Islam Se-Malaysia (PAS) merupakan sebuah gerakan politik Islam yang lahir daripada cita-cita besar untuk mendaulatkan Islam sebagai asas perjuangan dalam kehidupan bernegara. Ditubuhkan secara rasmi pada 24 November 1951, PAS berkembang sebagai wadah umat yang bukan sekadar bergerak dalam lapangan politik, tetapi turut membina kekuatan dakwah, tarbiah dan kesedaran masyarakat secara berterusan.
Di Terengganu, sejarah PAS mempunyai jalur perjuangan yang panjang dan sarat dengan pengalaman jatuh bangun. Bermula dengan penubuhan cawangan pertama pada tahun 1956, PAS Terengganu pernah membentuk kerajaan negeri pada tahun 1959, melalui tempoh panjang sebagai pembangkang, kembali memerintah, diuji dengan kekalahan dan akhirnya kembali memimpin negeri.
Sejarah ini bukan sekadar catatan politik, tetapi kisah tentang ketabahan jamaah, kekuatan organisasi, kesatuan saf dan hubungan yang dibina bersama rakyat.
Cawangan pertama PAS Terengganu ditubuhkan di Dungun.
PAS berjaya membentuk kerajaan negeri Terengganu.
PAS sekali lagi berjaya membentuk kerajaan negeri.
PAS memenangi 22 daripada 32 kerusi DUN Terengganu.
Perikatan Nasional yang diterajui PAS memenangi kesemua 32 kerusi DUN.
Asal Usul Perjuangan PAS
Sebelum PAS ditubuhkan secara rasmi, benih perjuangan Islam telah lebih awal bercambah di Tanah Melayu menerusi pengaruh gerakan reformasi Islam yang berkembang dari Timur Tengah.
Gelombang kebangkitan ini dipelopori oleh tokoh-tokoh pembaharuan Islam seperti Sheikh Muhammad Abduh dan kemudiannya mempengaruhi Alam Melayu melalui saluran penulisan serta pemikiran yang dibawa oleh Syed Sheikh al-Hadi menerusi penerbitan seperti al-Imam dan al-Ikhwan.
Arus kesedaran Islam ini akhirnya meresapi dunia politik Melayu. Perjalanan tersebut menyaksikan kewujudan beberapa wadah awal termasuk Majlis Agama Tertinggi Se-Malaya (MATA) dan seterusnya Hizbul Muslimin, iaitu parti politik Islam terawal di Tanah Melayu.
Walaupun Hizbul Muslimin diharamkan oleh penjajah British pada tahun 1948, semangat perjuangan Islam tidak terhenti. Ia terus hidup dan berkembang sebelum disusun semula dalam bentuk yang lebih tersusun melalui penubuhan PAS.
Penubuhan PAS di Terengganu
Pergerakan PAS di Terengganu bermula pada tahun 1956, kira-kira setahun selepas Pilihan Raya Umum pertama Persekutuan Tanah Melayu.
Cawangan PAS yang pertama di negeri ini ditubuhkan di Dungun pada 6 Julai 1956. Majlis penubuhannya berlangsung di Madrasah az-Zainiyah, Sura Gate, Dungun dengan penyertaan 23 orang penggerak utama politik Islam dari seluruh negeri.
Pada ketika itu, Muhammad Asri Haji Muda hadir sebagai wakil Pejabat Agung PAS.
Dalam pertemuan tersebut, Tuan Guru Haji Zainal Abidin bin Aman telah dilantik mengetuai cawangan baharu berkenaan.
Cawangan pertama PAS Terengganu ditubuhkan.
Perkembangan PAS diteruskan ke Kuala Terengganu.
Cawangan PAS mula berkembang ke Kemaman.
Jaringan organisasi PAS terus diperluaskan.
Perkembangan dalam tempoh yang singkat ini menunjukkan bahawa PAS berjaya membina asas kekuatan organisasi di beberapa kawasan penting di Terengganu.
Badan Perhubungan PAS Negeri Terengganu pula ditubuhkan pada tahun 1957.
Pesuruhjaya pertamanya ialah Haji Muhammad Asri Haji Muda, yang ketika itu juga telah diberi amanah sebagai Pesuruhjaya PAS Kelantan-Terengganu lebih awal sejak tahun 1956.
Penubuhan badan perhubungan ini menandakan lahirnya struktur kepimpinan negeri yang lebih rasmi dan tersusun untuk menerajui perjuangan PAS di Terengganu.
Kemenangan Bersejarah Tahun 1959
Hanya beberapa tahun selepas bertapak di Terengganu, PAS berjaya mencipta kejutan besar dalam Pilihan Raya Umum 1959.
Dalam pilihan raya tersebut, PAS memenangi 13 daripada 24 kerusi Dewan Undangan Negeri dan empat daripada enam kerusi Dewan Rakyat di Terengganu.
Dimenangi PAS pada PRU 1959
Dimenangi di Terengganu
Kerajaan PAS Terengganu dibentuk
Kemenangan tersebut menjadi bukti awal bahawa PAS telah mendapat tempat yang kukuh dalam kalangan rakyat negeri ini.
Susulan kemenangan itu, kerajaan PAS Terengganu ditubuhkan secara rasmi pada 20 Jun 1959, dengan Haji Mohd Daud Samad dilantik sebagai Menteri Besar.
Beliau dikenang sebagai Menteri Besar PAS pertama di Terengganu.
Kemenangan ini amat besar maknanya kerana ia berlaku ketika PAS masih berada pada fasa awal perkembangan organisasinya, namun telah berjaya memenangi keyakinan rakyat untuk mentadbir negeri.
Namun begitu, kerajaan PAS Terengganu ketika itu tidak bertahan lama.
Antara faktor utama kejatuhannya ialah percakaran dalaman, kelemahan pengalaman mentadbir serta gerakan politik lawan yang berjaya mempengaruhi beberapa ADUN PAS sehingga tercetus undi tidak percaya dalam sidang DUN pada 30 Oktober 1961.
Episod ini menjadi satu pengajaran besar dalam sejarah PAS Terengganu tentang pentingnya kesatuan saf, disiplin kepimpinan dan kematangan dalam mengurus amanah kemenangan.
Fasa Pembangkang dan Ketahanan Jamaah
Selepas kehilangan kerajaan negeri pada 1961, PAS terus berperanan sebagai parti pembangkang utama di Terengganu.
Dalam tempoh tertentu, PAS pernah bersama dalam kerajaan campuran melalui pakatan PAS-Perikatan antara tahun 1972 hingga 1974 serta menganggotai Barisan Nasional pada tahun 1974 hingga 1978.
Walau bagaimanapun, kerjasama tersebut tidak kekal lama dan PAS kembali menempuh perjalanan politik yang lebih mencabar selepas itu.
Fasa ini merupakan tempoh panjang yang menguji ketahanan jamaah PAS di Terengganu.
Parti ini pernah bangkit, pernah melemah, diuji dengan tekanan politik dan perubahan suasana semasa. Namun PAS tidak pernah hilang daripada peta politik negeri.
Kekuatan PAS Terengganu pada fasa tersebut banyak bergantung kepada asas tarbiah, pengorbanan ahli dan usaha mengekalkan kesinambungan organisasi meskipun berhadapan perubahan politik.
Kebangkitan Baharu dan Dinamika Politik Moden
Sejarah moden PAS Terengganu tidak dapat dipisahkan daripada kemenangan besar tahun 1999.
Pilihan Raya Umum pada 29 November 1999 menyaksikan PAS sekali lagi berjaya membentuk kerajaan negeri.
Namun kemenangan itu bukan noktah perjuangan. Ia membuka lembaran baharu yang menguji keupayaan parti dalam mengurus kuasa, mempertahankan sokongan dan menghadapi tekanan politik yang lebih kompleks.
Dalam Pilihan Raya Umum 2004, PAS kehilangan semula kerajaan negeri kepada Barisan Nasional.
Dalam pilihan raya itu, PAS tewas semua kerusi Parlimen di Terengganu dan hanya mampu mempertahankan empat kerusi Dewan Undangan Negeri.
Kekalahan tersebut menjadi satu detik muhasabah yang besar. Ia bukan sekadar kehilangan kuasa pemerintahan, tetapi menjadi titik mula kepada penyusunan semula kekuatan dalaman parti.
Dalam tempoh pasca-2004, Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang kekal sebagai tokoh utama yang memayungi perjuangan PAS Terengganu.
Penyusunan Semula Kepimpinan 2005–2017
Daripada mengekalkan semua pertukaran Pesuruhjaya dalam bentuk perenggan panjang, bahagian ini lebih mudah dibaca dalam bentuk kronologi.
Memimpin fasa konsolidasi organisasi selepas kekalahan besar 2004.
Memberi penekanan terhadap pengukuhan tarbiah, fikrah dan disiplin jamaah.
Fasa rejuvenasi kepimpinan serta persediaan menghadapi PRU13.
Penyusunan strategi, jentera dan pelan kemenangan menuju PRU14.
Memimpin fasa mobilisasi akhir menuju PRU14 serta era kemenangan selepasnya.
Usaha penyusunan semula tersebut mula menunjukkan hasil dalam Pilihan Raya Umum 2008 apabila PAS kembali bangkit dengan pencapaian lebih baik, iaitu memenangi 14 kerusi DUN.
Walaupun belum berjaya merampas semula kerajaan negeri, keputusan tersebut membuktikan bahawa PAS terus kekal sebagai pencabar utama dalam politik Terengganu.
Pertukaran kepimpinan sepanjang tempoh tersebut pula memperlihatkan gabungan antara pengalaman, pengukuhan organisasi, tarbiah serta kemunculan tenaga kepimpinan baharu dalam persediaan menghadapi persaingan politik yang semakin dinamik.
Kembali Memerintah Terengganu pada 2018
Hasil daripada proses panjang pembinaan semula parti selepas tahun 2004, PAS akhirnya berjaya kembali membentuk kerajaan negeri dalam Pilihan Raya Umum 2018.
PAS memenangi 22 daripada 32 kerusi Dewan Undangan Negeri Terengganu dan enam daripada lapan kerusi Parlimen.
Kemenangan ini mempunyai makna yang besar kerana ia berlaku selepas 14 tahun PAS berada di pihak pembangkang.
Susulan kemenangan tersebut, Dato’ Seri Dr Ahmad Samsuri Mokhtar mengangkat sumpah sebagai Menteri Besar Terengganu pada 10 Mei 2018.
Kemenangan tersebut memperlihatkan hasil kerja panjang dalam membina semula parti, mengukuhkan organisasi, mendekati rakyat dan mengekalkan disiplin jamaah.
Era Mempertahankan Amanah dan Rekod Kemenangan 2023
Selepas kembali mentadbir negeri pada tahun 2018, PAS Terengganu memasuki satu fasa yang berbeza daripada dekad-dekad sebelumnya.
Jika tahun 2004 melambangkan ujian kehilangan kuasa, tempoh selepas 2018 pula menjadi ujian mempertahankan amanah kemenangan.
Cabaran utama bukan lagi sekadar untuk memenangi pilihan raya, tetapi membuktikan keupayaan mentadbir, mengekalkan keyakinan rakyat dan menerjemahkan kemenangan politik dalam bentuk tadbir urus yang berkesan dan stabil.
Ujian tersebut hadir sekali lagi dalam Pilihan Raya Negeri 2023.
Perikatan Nasional yang diterajui PAS berjaya memenangi kesemua 32 kerusi Dewan Undangan Negeri Terengganu.
Dimenangi Perikatan Nasional yang diterajui PAS dalam Pilihan Raya Negeri 2023.
Kemenangan sapu bersih tersebut mencipta satu rekod baharu dalam sejarah politik negeri dan memperkukuh kedudukan PAS sebagai kekuatan dominan di Terengganu.
Selepas kemenangan tersebut, Dato’ Seri Dr Ahmad Samsuri Mokhtar sekali lagi mengangkat sumpah sebagai Menteri Besar bagi penggal kedua.
Setakat sumber rasmi PAS yang dirujuk dalam dokumen ini, Dato’ Ustaz Haji Husain Awang kekal sebagai Pesuruhjaya PAS Terengganu dalam era kemenangan semasa.
Tempoh ini menjadi antara era penting dalam sejarah PAS Terengganu kerana ia menyaksikan parti kembali menawan negeri, mempertahankannya dan mengukuhkan kedudukan dalam landskap politik semasa.
Senarai Ringkas Kepimpinan Pesuruhjaya PAS Terengganu
Berdasarkan dokumen rujukan, berikut ialah antara fasa utama kepimpinan Pesuruhjaya PAS Terengganu.
Senarai Pesuruhjaya
Pesuruhjaya Kelantan-Terengganu
Menteri Besar PAS pertama
Fasa kebangkitan semula
Era kemenangan 1999–2004
Fasa peralihan pasca kekalahan
Fasa konsolidasi organisasi
Pengukuhan tarbiah dan kepimpinan ulama
Rejuvenasi kepimpinan dan persiapan PRU13
Penyusunan pelan menuju PRU14
Fasa mobilisasi, kemenangan dan pengukuhan pemerintahan
Kesimpulan
Sejarah PAS Terengganu ialah sejarah perjuangan yang tidak bergerak dalam satu garis yang sentiasa menaik.
Ia pernah menang, pernah diuji, pernah jatuh dan pernah diragui, tetapi terus bangkit semula melalui kekuatan organisasi, tarbiah, kesetiaan ahli serta hubungan yang dibina bersama rakyat.
Daripada penubuhan cawangan pertama di Dungun pada tahun 1956, kemenangan bersejarah pada 1959, tempoh panjang sebagai pembangkang, kebangkitan semula selepas kekalahan, hinggalah kembali memerintah negeri pada 2018 dan mencipta kemenangan menyeluruh pada 2023, semua ini membentuk perjalanan panjang PAS Terengganu.
Sejarah tersebut bukan sekadar kisah sebuah parti politik. Ia merupakan kisah sebuah jamaah yang melalui pengalaman kemenangan dan kekalahan, belajar daripada setiap fasa serta terus bergerak membina masa depan negeri berteraskan perjuangan Islam.