Mohd Daud Abdul Samad ialah Menteri Besar Terengganu pertama daripada Parti Islam Se-Malaysia (PAS) yang mengetuai kerajaan negeri selepas kemenangan pilihan raya pada 1959. Beliau mengangkat sumpah pada 29 Jun 1959 dan berkhidmat sehingga 8 November 1961.
Menurut rekod Pusat Penyelidikan PAS mengenai pembentukan kerajaan Terengganu pada 1959, PAS berjaya memenangi 13 daripada 24 kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN), sekali gus membolehkan parti itu membentuk kerajaan negeri.
Mohd Daud ketika itu merupakan ADUN Setiu dan antara tokoh yang terlibat dalam perkembangan awal PAS Terengganu.
Walaupun tempoh pemerintahannya berlangsung lebih dua tahun, sejarah beliau berkait rapat dengan pembentukan kerajaan PAS pertama, pelantikan barisan EXCO serta krisis politik yang menyebabkan kerajaan kehilangan sokongan majoriti pada 1961.
Ringkasan
- Mohd Daud Abdul Samad merupakan Menteri Besar pertama daripada PAS di Terengganu, berkhidmat dari 29 Jun 1959 hingga 8 November 1961, seperti dicatatkan dalam kompilasi sejarah Menteri Besar Terengganu.
- PAS memenangi 13 daripada 24 kerusi DUN Terengganu pada pilihan raya 1959, berdasarkan rekod keputusan pilihan raya Terengganu.
- Kerajaan Mohd Daud kehilangan sokongan majoriti selepas usul undi tidak percaya pada 30 Oktober 1961, yang turut dibincangkan dalam kajian sejarah di repositori Universiti Malaya.
Siapa Menteri Besar Terengganu Sekarang?
Dato’ Seri Ir. Dr. Ahmad Samsuri Mokhtar ialah Menteri Besar Terengganu yang memegang jawatan sejak 10 Mei 2018 dan masih menyandang jawatan tersebut setakat Oktober 2026.
Kedudukan beliau sebagai Menteri Besar turut dirujuk dalam kenyataan rasmi Majlis Perbandaran Dungun pada Julai 2026.
Untuk memahami sejarah jawatan tersebut, pembaca boleh merujuk senarai Menteri Besar Terengganu dari dahulu hingga kini.
Antara tokoh daripada PAS yang pernah mengetuai kerajaan negeri ialah Mohd Daud Abdul Samad (1959–1961), Abdul Hadi Awang (1999–2004) dan Ahmad Samsuri Mokhtar (2018–kini).
Artikel ini memberi tumpuan kepada Mohd Daud sebagai tokoh yang mengetuai pemerintahan PAS yang pertama selepas kemerdekaan.
Siapa Mohd Daud Abdul Samad?
Mohd Daud Abdul Samad ialah bekas ADUN Setiu, pemimpin PAS Terengganu dan Menteri Besar yang memegang jawatan dari 1959 hingga 1961.
Beliau berasal dari kawasan Jerteh, Besut, Terengganu.
Berdasarkan catatan biografi yang diterbitkan oleh Pusat Penyelidikan PAS, Mohd Daud berusia sekitar 35 tahun ketika mengangkat sumpah sebagai Menteri Besar.
Beliau mempunyai latar belakang pendidikan Melayu, Inggeris dan agama. Antara institusi pendidikan yang pernah diikutinya ialah Sultan Ismail College di Kota Bharu dan Madrasah al-Balaghul Mubin di Pasir Puteh.
Sebelum memasuki pentadbiran politik, beliau pernah berkhidmat sebagai pegawai Jabatan Kerja Raya Terengganu sehingga 1952.
Pengalaman tersebut menjadi sebahagian daripada latar belakang beliau sebelum menyertai PAS dan terlibat dalam pilihan raya negeri.
Bagaimana Mohd Daud Abdul Samad Mula Terlibat Dalam Politik?
Penglibatan Mohd Daud dalam kegiatan politik bermula sebelum penyertaannya dalam PAS.
Menurut rekod sejarah Pusat Penyelidikan PAS, beliau pernah aktif dalam beberapa gerakan dan organisasi politik, termasuk:
- Kesatuan Melayu Muda (KMM).
- Partai Kebangsaan Melayu Malaya (PKMM).
- Parti Rakyat.
- Parti Islam Se-Malaysia (PAS).
Beliau menyertai PAS pada 1956, ketika parti tersebut sedang memperkukuh organisasi dan penyertaan politiknya di Terengganu.
Selepas menyertai PAS, Mohd Daud dilantik sebagai Setiausaha Badan Perhubungan PAS Terengganu merangkap Pengarah Pilihan Raya PAS Terengganu.
Kedudukan ini memperlihatkan keterlibatan beliau dalam pentadbiran organisasi serta persiapan pilihan raya parti sebelum dipilih sebagai calon bagi kerusi DUN Setiu.
Bagaimana PAS Membentuk Kerajaan Terengganu Pada 1959?
Pilihan Raya Negeri Terengganu 1959 menjadi peristiwa penting dalam perkembangan politik negeri selepas kemerdekaan Tanah Melayu.
Menurut rekod keputusan pilihan raya Terengganu 1959, pembahagian 24 kerusi DUN adalah seperti berikut:
| Parti | Jumlah kerusi |
|---|---|
| PAS | 13 |
| Perikatan | 7 |
| Parti Negara | 4 |
| Jumlah | 24 |
PAS memperoleh 13 kerusi, iaitu jumlah minimum yang diperlukan untuk membentuk kerajaan dengan majoriti dalam DUN yang mempunyai 24 kerusi.
Mohd Daud Abdul Samad merupakan salah seorang calon PAS yang menang, mewakili kawasan Setiu.
Kemenangan tersebut membolehkan PAS Terengganu membentuk kerajaan negeri, sekali gus memperkenalkan fasa baharu dalam pentadbiran negeri selepas pilihan raya.
Bagaimana Mohd Daud Dilantik Sebagai Menteri Besar?
Selepas keputusan pilihan raya, PAS Terengganu mengadakan perbincangan untuk menentukan calon Menteri Besar.
Menurut catatan pembentukan kerajaan PAS Terengganu 1959, Badan Perhubungan PAS Terengganu membincangkan pelantikan tersebut pada 24 Jun 1959.
Dua nama kemudiannya dikemukakan kepada Sultan Terengganu:
- Mohd Daud Abdul Samad — ADUN Setiu.
- Ustaz Ahmad Azzam Hanafiah — ADUN Jeram.
Sultan Ismail Nasiruddin Shah memperkenankan pelantikan Mohd Daud Abdul Samad sebagai Menteri Besar.
Beliau kemudiannya mengangkat sumpah pada 29 Jun 1959.
Pelantikan itu menjadikan Mohd Daud sebagai tokoh pertama daripada PAS yang mengetuai Kerajaan Negeri Terengganu.
Walau bagaimanapun, beliau bukan Menteri Besar pertama dalam keseluruhan sejarah negeri, kerana jawatan tersebut sudah wujud sebelum 1959.
Siapa Menganggotai Barisan EXCO Pertama Kerajaan PAS Terengganu?
Selepas pelantikan Mohd Daud sebagai Menteri Besar, kerajaan negeri membentuk barisan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri.
Berdasarkan rekod Pusat Penyelidikan PAS mengenai barisan EXCO pada 1959, enam individu dilantik sebagai anggota EXCO:
- Ustaz Ahmad Azzam Hanafiah.
- Mohd Sanari Yunus.
- Abu Bakar Salleh.
- Ustaz Omar Shukri Embong.
- Ismail Yusof.
- Omar Abdul Rahman.
Ustaz Mohd Taib Sabri Abu Bakar pula dinamakan sebagai Speaker DUN Terengganu.
Pada 29 Julai 1959, DUN Terengganu bersidang bagi membincangkan urusan dan dasar kerajaan negeri yang baharu.
Pembentukan barisan EXCO serta perjalanan persidangan DUN tersebut menjadi sebahagian daripada rekod awal pentadbiran PAS selepas memperoleh mandat pilihan raya.
Apakah Cabaran Pentadbiran Mohd Daud Abdul Samad?
Antara cabaran utama kerajaan Mohd Daud ialah kedudukan majoriti yang kecil.
PAS memenangi 13 kerusi dalam DUN yang mempunyai 24 kerusi. Keadaan ini bermakna perubahan sokongan beberapa wakil rakyat boleh memberi kesan besar kepada kestabilan kerajaan.
Dalam laporan Malaysiakini yang mengimbas krisis politik Terengganu 1961, perkembangan tersebut dikaitkan dengan perpecahan dalaman PAS serta persaingan politik yang melibatkan Perikatan dan Parti Negara.
Perubahan sokongan beberapa ADUN kemudian menimbulkan cabaran kepada keupayaan kerajaan mempertahankan majoriti di Dewan.
Peristiwa ini memperlihatkan perbezaan antara memperoleh mandat untuk membentuk kerajaan dengan mengekalkan sokongan majoriti sepanjang tempoh pentadbiran.
Mengapa Kerajaan PAS Terengganu Tumbang Pada 1961?
Kerajaan Mohd Daud Abdul Samad kehilangan sokongan majoriti DUN selepas usul undi tidak percaya pada 30 Oktober 1961.
Menurut laporan Malaysiakini mengenai krisis politik 1961, usul tersebut dikemukakan oleh Wan Daud Wan Ahmad, seorang wakil rakyat yang pada asalnya memenangi kerusi DUN Ladang atas tiket Parti Negara sebelum menyertai UMNO.
Kerajaan ketika itu berdepan konflik dalaman serta perubahan kedudukan beberapa ADUN.
Sementara itu, penulisan sejarah yang terdapat dalam repositori Universiti Malaya membincangkan bagaimana sokongan terhadap usul undi tidak percaya oleh beberapa wakil PAS serta tindakan berkecuali ADUN lain menyebabkan kerajaan kehilangan majoriti.
Walaupun sumber-sumber sejarah berbeza dalam beberapa perincian mengenai tindakan individu, kedua-duanya merekodkan bahawa krisis politik dan perubahan sokongan dalam DUN membawa kepada kejatuhan kerajaan.
Selepas usul tersebut, Mohd Daud tidak lagi dapat meneruskan pentadbirannya.
Tempoh jawatan beliau berakhir pada 8 November 1961, sebelum digantikan oleh Ibrahim Fikri Mohammad daripada Perikatan/UMNO.
Berapa Lama Mohd Daud Abdul Samad Menjadi Menteri Besar?
Mohd Daud Abdul Samad menjadi Menteri Besar Terengganu selama lebih dua tahun empat bulan, bermula 29 Jun 1959 hingga 8 November 1961.
Tempoh tersebut turut disenaraikan dalam kompilasi sejarah Menteri Besar Terengganu Darul Iman.
| Maklumat | Perincian |
|---|---|
| Nama | Mohd Daud Abdul Samad |
| Nama dalam beberapa rekod | Daud bin Abdul Samad |
| Parti politik | PAS |
| Kawasan DUN | Setiu |
| Tarikh mula jawatan | 29 Jun 1959 |
| Tarikh tamat jawatan | 8 November 1961 |
| Pengganti | Ibrahim Fikri Mohammad |
Tempoh pemerintahan ini merupakan era pertama PAS mengetuai Kerajaan Negeri Terengganu selepas kemerdekaan.
Apa Berlaku Kepada Mohd Daud Selepas Tidak Lagi Menjadi Menteri Besar?
Penglibatan Mohd Daud dalam politik diteruskan selepas beliau meninggalkan jawatan Menteri Besar pada 1961.
Menurut kompilasi biografi Menteri Besar Terengganu, beliau pernah menyandang beberapa jawatan politik dan wakil rakyat:
- ADUN Setiu: 1959–1964.
- Ahli Parlimen Besut: 1964–1969.
- Ahli Parlimen Kuala Terengganu Selatan: 1969–1974.
- Pesuruhjaya PAS Terengganu: 1959–1963 dan 1966–1972.
Rekod tersebut menunjukkan bahawa kerjaya politik Mohd Daud tidak terhad kepada tempoh beliau sebagai Menteri Besar.
Selain memimpin kerajaan negeri, beliau juga pernah berkhidmat sebagai Ahli Parlimen serta memegang jawatan dalam kepimpinan PAS Terengganu.
Apakah Kedudukan Mohd Daud Dalam Sejarah PAS Terengganu?
Peranan Mohd Daud dalam sejarah PAS Terengganu berkait dengan tiga perkembangan utama.
1. Pembentukan Kerajaan PAS Pertama
Mohd Daud mengetuai kerajaan negeri selepas PAS memenangi 13 kerusi DUN pada 1959.
Peristiwa tersebut menandakan peralihan PAS daripada organisasi yang bertanding dalam pilihan raya kepada parti yang membentuk kerajaan negeri.
2. Pembentukan Struktur Pentadbiran Negeri
Pelantikan Mohd Daud diikuti pembentukan barisan EXCO dan urusan persidangan Dewan Undangan Negeri.
Peristiwa tersebut menjadi sebahagian daripada pengalaman awal PAS dalam pentadbiran kerajaan negeri.
3. Krisis Politik dan Peralihan Kerajaan Pada 1961
Pentadbiran beliau juga berkait dengan krisis sokongan majoriti yang berakhir melalui undi tidak percaya.
Peristiwa ini terus dirujuk dalam perbincangan sejarah mengenai kestabilan kerajaan dan kedudukan wakil rakyat dalam DUN.
Siapa Menteri Besar Terengganu Daripada PAS Selepas Mohd Daud?
Selepas pentadbiran Mohd Daud berakhir pada 1961, PAS tidak terus mengetuai kerajaan negeri.
PAS kembali membentuk kerajaan selepas Pilihan Raya Umum 1999 melalui Abdul Hadi Awang.
Pada 2018, PAS sekali lagi mengetuai pentadbiran negeri apabila Ahmad Samsuri Mokhtar dilantik sebagai Menteri Besar.
Secara ringkas, berikut ialah tiga era pemerintahan Terengganu yang diketuai Menteri Besar daripada PAS:
| Menteri Besar | Tempoh |
|---|---|
| Mohd Daud Abdul Samad | 1959–1961 |
| Abdul Hadi Awang | 1999–2004 |
| Ahmad Samsuri Mokhtar | 2018–kini |
Bagi pembaca yang ingin melihat kronologi pentadbiran negeri yang lebih lengkap, rujuk artikel Menteri Besar Terengganu: Senarai Lengkap Dari Dulu Hingga Kini.
Artikel Berkaitan
Menteri Besar Terengganu: Senarai Lengkap Dari Dulu Hingga Kini
Kenali barisan Menteri Besar yang pernah mengetuai Terengganu sejak era awal pemerintahan moden.
Sejarah PAS Terengganu 1956 Hingga Kini
Ketahui perkembangan PAS Terengganu, termasuk pembentukan kerajaan negeri selepas pilihan raya 1959.
Kesimpulan
Mohd Daud Abdul Samad merupakan Menteri Besar pertama daripada PAS di Terengganu, yang memegang jawatan dari 29 Jun 1959 hingga 8 November 1961.
Beliau dilantik selepas PAS memenangi 13 daripada 24 kerusi DUN pada pilihan raya 1959 dan mengetuai pembentukan kerajaan negeri serta barisan pentadbiran baharu.
Namun, krisis politik yang melibatkan perubahan sokongan dalam DUN membawa kepada undi tidak percaya pada 30 Oktober 1961 dan berakhirnya pentadbiran beliau.
Sejarah Mohd Daud Abdul Samad memperlihatkan permulaan pemerintahan PAS di Terengganu serta cabaran yang dihadapi kerajaan dengan majoriti kecil.
Terokai Sejarah Menteri Besar Terengganu
Untuk mengetahui tokoh yang pernah mengetuai kerajaan negeri selepas Mohd Daud Abdul Samad, pembaca boleh meneroka senarai Menteri Besar Terengganu dari dahulu hingga kini, termasuk peralihan pentadbiran antara PAS, Perikatan dan Barisan Nasional.
