Betul ke PAS ekstrem? Soalan ini tidak boleh dijawab hanya dengan satu label politik atau satu statistik. Namun, keadaan hidup masyarakat di negeri yang ditadbir PAS boleh digunakan sebagai salah satu bahan untuk menilai sama ada persepsi tersebut selari dengan realiti sosial.
Menurut laporan Malaysia Happiness Index (MHI) 2024 oleh Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM), Terengganu mencatat skor 8.64, tertinggi antara semua negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia. DOSM mengklasifikasikan skor tersebut sebagai tahap “sangat bahagia”.
Terengganu ketika itu berada di bawah pentadbiran kerajaan negeri yang dipimpin PAS. Namun, pencapaian indeks tersebut tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa PAS “tidak ekstrem”. MHI mengukur kesejahteraan dan kebahagiaan rakyat, bukan ideologi politik.
Rekod itu lebih sesuai digunakan sebagai salah satu konteks empirikal apabila menilai bagaimana kehidupan rakyat berlaku di bawah sesuatu pentadbiran.
Ringkasan
- Terengganu mencatat skor 8.64, tertinggi dalam Malaysia Happiness Index 2024 yang diterbitkan DOSM.
- Berdasarkan laporan Indeks Kebahagiaan Rakyat Terengganu 2024, antara komponen tertinggi ialah Keagamaan dan Kerohanian 9.45, Keluarga 9.31 dan Pendidikan 8.95.
- Indeks kebahagiaan tidak mengukur “ekstremisme”, jadi keputusan ini perlu digunakan sebagai bukti konteks, bukan bukti tunggal bagi menjawab dakwaan politik.
Betul Ke PAS Ekstrem?
Istilah “ekstrem” tidak mempunyai satu ukuran politik yang mudah.
Ia boleh digunakan untuk merujuk kepada banyak perkara seperti:
- Dasar yang terlalu keras.
- Sikap tidak bertolak ansur.
- Penolakan terhadap kelompok tertentu.
- Penggunaan agama secara melampau.
- Pendekatan politik yang dianggap berada di luar arus sederhana.
Masalahnya, istilah ini sering digunakan secara politik tanpa definisi yang konsisten.
Sebab itu dakwaan bahawa PAS “ekstrem” tidak boleh diuji hanya melalui satu indikator seperti keputusan pilihan raya, satu dasar atau satu statistik kebahagiaan.
Namun, keadaan sebenar rakyat di negeri yang ditadbir PAS boleh memberikan konteks yang boleh diukur.
Di Terengganu, salah satu ukuran rasmi tersebut ialah Malaysia Happiness Index 2024.
Terengganu Catat Skor Kebahagiaan Tertinggi Malaysia
Pada 12 September 2025, Jabatan Perangkaan Malaysia menerbitkan dapatan Malaysia Happiness Index 2024.
Berdasarkan laporan rasmi DOSM mengenai kedudukan kebahagiaan negeri, tiga negeri mencatat skor tertinggi seperti berikut:
| Negeri | Skor Kebahagiaan |
|---|---|
| Terengganu | 8.64 |
| Johor | 8.08 |
| Negeri Sembilan | 8.01 |
Ketiga-tiga negeri dikategorikan dalam tahap sangat bahagia.
Sementara itu, menurut laporan Malaysia Happiness Index 2024 bagi peringkat nasional, skor keseluruhan Malaysia ialah 7.60, yang berada dalam kategori bahagia.
Ini bermakna skor Terengganu berada lebih satu mata di atas skor nasional.
Apa Sebenarnya Malaysia Happiness Index Ukur?
Penting untuk memahami metodologi indeks sebelum membuat kesimpulan politik.
Menurut laporan metodologi Malaysia Happiness Index 2024 oleh DOSM, indeks ini dibangunkan berdasarkan Survei Kebahagiaan Rakyat Malaysia.
Ia mengukur kesejahteraan melalui empat dimensi utama:
- Fizikal.
- Sosial.
- Emosi.
- Spiritual.
Sebanyak 94 indikator digabungkan dalam 13 komponen kebahagiaan.
Antara komponen tersebut ialah:
- Keluarga.
- Perumahan dan alam sekitar.
- Penyertaan sosial.
- Kesihatan.
- Komunikasi.
- Pendidikan.
- Persekitaran kerja.
- Pendapatan.
- Keselamatan awam.
- Penggunaan masa.
- Kebudayaan.
- Keagamaan dan kerohanian.
- Emosi.
Jadi, indeks ini lebih luas daripada sekadar menanyakan kepada seseorang sama ada mereka “gembira” atau tidak.
Apa Yang Menyumbang Kepada Skor Tinggi Terengganu?
Berdasarkan laporan Indeks Kebahagiaan Rakyat Terengganu 2024 oleh DOSM, komponen dengan skor tertinggi adalah seperti berikut:
| Komponen | Skor |
|---|---|
| Keagamaan dan Kerohanian | 9.45 |
| Keluarga | 9.31 |
| Pendidikan | 8.95 |
| Penggunaan Masa | 8.94 |
| Persekitaran Kerja | 8.82 |
| Kesihatan | 8.81 |
| Perumahan dan Alam Sekitar | 8.77 |
| Penyertaan Sosial | 8.76 |
| Keselamatan Awam | 8.68 |
| Kemudahan Komunikasi | 8.62 |
| Pendapatan | 7.96 |
| Kebudayaan | 7.96 |
| Emosi | 7.39 |
Data ini memberikan gambaran yang lebih terperinci tentang sebab skor keseluruhan Terengganu tinggi.
Agama dan Kerohanian Catat Skor Paling Tinggi
Menurut dapatan Indeks Kebahagiaan Rakyat Terengganu 2024, komponen Keagamaan dan Kerohanian mencatat skor 9.45, yang merupakan skor tertinggi antara 13 komponen negeri.
Perkara ini menarik dalam konteks persepsi terhadap PAS kerana parti tersebut membawa identiti politik Islam.
Namun, data tersebut tidak membuktikan bahawa semua dasar agama kerajaan negeri diterima secara sama oleh setiap rakyat.
Apa yang boleh dinyatakan ialah bahawa dalam survei DOSM, responden di Terengganu memberikan skor sangat tinggi kepada aspek keagamaan dan kerohanian dalam kehidupan mereka.
Itu adalah fakta statistik yang lebih tepat daripada membuat kesimpulan ideologi.
Keluarga Juga Menjadi Kekuatan Utama
Berdasarkan laporan DOSM bagi Terengganu, komponen Keluarga mencatat skor 9.31, kedua tertinggi selepas agama dan kerohanian.
Ini menunjukkan bahawa hubungan kekeluargaan menjadi salah satu sumber utama kebahagiaan masyarakat Terengganu.
Dari perspektif kesejahteraan sosial, keluarga yang kukuh boleh berkait dengan sokongan emosi, jaringan penjagaan dan rasa memiliki dalam masyarakat.
Namun sekali lagi, komponen ini tidak boleh dikaitkan kepada kerajaan negeri sahaja.
Ia turut dipengaruhi budaya masyarakat, struktur keluarga, ekonomi dan faktor sosial yang telah terbentuk dalam jangka masa panjang.
Bagaimana Dengan Keselamatan Awam?
Menurut dapatan DOSM mengenai komponen kebahagiaan Terengganu, Keselamatan Awam memperoleh skor 8.68, berada dalam kategori sangat bahagia.
Ini relevan apabila membincangkan persepsi tentang kehidupan di bawah sesebuah pentadbiran kerana rasa selamat merupakan antara elemen utama kesejahteraan.
Tetapi indeks ini bukan statistik jenayah.
Ia mengukur kebahagiaan berkaitan aspek keselamatan awam berdasarkan reka bentuk survei MHI.
Jika mahu membuat dakwaan khusus tentang tahap jenayah, statistik Polis Diraja Malaysia atau DOSM mengenai jenayah perlu digunakan secara berasingan.
Bandar dan Luar Bandar Sama-Sama Sangat Bahagia
Dapatan DOSM turut menunjukkan bahawa skor kebahagiaan Terengganu bukan hanya tinggi di satu kawasan.
Berdasarkan laporan kebahagiaan Terengganu mengikut strata bandar dan luar bandar, skor tahun 2024 ialah:
| Kawasan | Skor |
|---|---|
| Bandar | 8.86 |
| Luar bandar | 8.37 |
Kedua-duanya diklasifikasikan sebagai sangat bahagia.
Bagi kawasan bandar, komponen tertinggi ialah:
- Keagamaan dan Kerohanian – 9.47.
- Keluarga – 9.45.
- Penggunaan Masa – 9.18.
Bagi luar bandar pula:
- Keagamaan dan Kerohanian – 9.41.
- Keluarga – 9.12.
- Pendidikan – 8.76.
Ini menunjukkan bahawa skor keseluruhan Terengganu tidak hanya didorong satu strata penduduk.
Adakah Semua Aspek Di Terengganu Mencatat Skor Tinggi?
Tidak semuanya sama tinggi.
Menurut laporan terperinci Indeks Kebahagiaan Terengganu 2024, komponen Emosi mencatat skor 7.39, paling rendah antara 13 komponen negeri.
Pendapatan dan Kebudayaan pula masing-masing mencatat skor 7.96.
Walaupun skor tersebut masih berada dalam tahap positif, ia menunjukkan masih terdapat ruang penambahbaikan.
Ini penting kerana laporan kebahagiaan tidak sepatutnya digunakan hanya untuk mempromosikan angka yang baik.
Jika indeks mahu digunakan sebagai ukuran prestasi sosial, komponen yang lebih rendah juga perlu diberi perhatian.
Adakah Terengganu “Negeri Paling Bahagia” Kerana PAS?
Tidak boleh disimpulkan begitu secara langsung.
Menurut laporan Malaysia Happiness Index 2024 oleh DOSM, Terengganu mempunyai skor kebahagiaan tertinggi pada 2024. Tetapi laporan tersebut tidak menyatakan bahawa sebab utama pencapaian itu ialah PAS atau mana-mana parti politik.
Kebahagiaan penduduk dipengaruhi banyak faktor seperti:
- Keluarga.
- Agama.
- Kesihatan.
- Ekonomi.
- Pekerjaan.
- Persekitaran.
- Budaya.
- Jaringan sosial.
- Keselamatan.
- Dasar kerajaan.
Sebahagian daripada faktor ini boleh dipengaruhi pentadbiran negeri.
Sebahagian lagi terbentuk melalui masyarakat dan keadaan sosioekonomi yang lebih luas.
Oleh itu, lebih tepat mengatakan:
Terengganu mencatat tahap kebahagiaan tertinggi ketika negeri itu berada di bawah pentadbiran kerajaan yang diterajui PAS.
Itu ialah hubungan masa yang boleh disahkan.
Tetapi mengatakan:
“Terengganu bahagia semata-mata kerana PAS”
akan melebihi apa yang dibuktikan oleh data.
Jadi, Adakah Rekod Ini Menjawab Dakwaan PAS Ekstrem?
Ia memberikan konteks, tetapi bukan keputusan akhir.
Jika sesuatu pentadbiran digambarkan sebagai ekstrem sehingga menyebabkan kehidupan masyarakat tidak sejahtera, data kebahagiaan boleh digunakan untuk menguji sebahagian daripada persepsi tersebut.
Dalam kes Terengganu, dapatan DOSM bagi 13 komponen kebahagiaan negeri menunjukkan bahawa:
- Skor keseluruhan sangat tinggi.
- Keluarga dan hubungan sosial mencatat skor tinggi.
- Keselamatan awam mencatat skor tinggi.
- Pendidikan, kesihatan dan persekitaran kerja turut berada pada tahap sangat bahagia.
Dapatan ini tidak selari dengan gambaran mudah bahawa kehidupan masyarakat secara keseluruhan berada dalam keadaan tertekan atau tidak sejahtera.
Tetapi ia juga tidak membuktikan bahawa semua dasar politik PAS bersifat sederhana.
Untuk menilai “ekstrem” secara politik, perkara lain juga perlu diperiksa seperti:
- Dasar kerajaan.
- Undang-undang.
- Layanan terhadap minoriti.
- Kebebasan sosial.
- Kenyataan pemimpin.
- Pelaksanaan kuasa.
- Rekod pentadbiran.
Sebab itu indeks kebahagiaan lebih sesuai menjadi satu bahagian daripada penilaian, bukan keseluruhan jawapan.
Apa Kata Kerajaan Negeri Tentang Pencapaian Ini?
Dalam Persidangan DUN Terengganu pada November 2025, pencapaian MHI 2024 turut dibangkitkan sebagai salah satu indikator kesejahteraan negeri.
Berdasarkan rekod rasmi Persidangan DUN Terengganu, kerajaan negeri merujuk skor 8.64 sebagai gambaran suasana harmoni, kesejahteraan sosial dan kualiti hidup rakyat.
Ini ialah tafsiran kerajaan terhadap data tersebut.
Sementara angka 8.64 datang daripada DOSM sebagai badan statistik rasmi, kesimpulan tentang apa yang menyebabkan skor tersebut perlu dibezakan daripada data asal.
Kebahagiaan Tinggi Tidak Bermaksud Tiada Masalah
Label “negeri paling bahagia” tidak bermaksud Terengganu bebas daripada semua cabaran.
Sebagai contoh, laporan MHI Terengganu 2024 oleh DOSM menunjukkan variasi antara komponen, termasuk skor Emosi 7.39 yang lebih rendah daripada aspek agama, keluarga, kesihatan atau pendidikan.
Selain itu, indikator kebahagiaan tidak menggantikan ukuran lain seperti:
- Pendapatan isi rumah.
- Kemiskinan.
- Pengangguran.
- Pembangunan manusia.
- Jenayah.
- Tahap pendidikan.
- Akses kesihatan.
Malah, menurut laporan Malaysia Human Development Index 2024 oleh DOSM, Terengganu mencatat skor 0.793 dan dikategorikan pada tahap pembangunan manusia “tinggi”, tetapi tidak berada dalam kumpulan “sangat tinggi”.
Ini menunjukkan bahawa satu negeri boleh mencatat kebahagiaan subjektif yang tinggi sambil masih mempunyai ruang pembangunan dalam indikator lain.
Bezakan PAS Dengan Kerajaan Negeri
Apabila membincangkan rekod ini, entiti juga perlu jelas.
PAS Terengganu ialah organisasi politik.
Kerajaan Negeri Terengganu ialah institusi pentadbiran negeri yang dipimpin kerajaan pilihan rakyat.
MHI pula mengukur rakyat Terengganu, bukan parti politik.
Jadi keputusan MHI tidak boleh disebut sebagai “skor kebahagiaan PAS”.
Lebih tepat:
Terengganu mencatat skor kebahagiaan 8.64 pada 2024 ketika kerajaan negeri dipimpin PAS.
Ayat ini menjaga hubungan antara data dan entiti dengan lebih tepat.
Apa Yang Boleh Kita Simpulkan Daripada Rekod Ini?
Tiga perkara boleh dinyatakan dengan yakin.
1. Terengganu Mempunyai Rekod Kebahagiaan Yang Sangat Tinggi
Berdasarkan laporan rasmi Malaysia Happiness Index 2024, DOSM meletakkan Terengganu di tempat pertama dengan skor 8.64.
2. Skor Tersebut Merangkumi Banyak Aspek Kehidupan
Menurut metodologi Malaysia Happiness Index 2024, indeks ini bukan hanya berdasarkan agama atau satu soalan persepsi, tetapi melibatkan 94 indikator dan 13 komponen kebahagiaan.
3. Ia Bukan Ukuran Ekstremisme Politik
MHI tidak direka untuk menilai sama ada sesebuah parti ekstrem, sederhana atau liberal.
Jadi statistik ini berguna untuk menambah bukti tentang keadaan hidup rakyat, tetapi tidak boleh menggantikan analisis politik yang lebih luas.
Artikel Berkaitan
Kedudukan Masyarakat Bukan Islam di Terengganu
Lihat rekod kehidupan komuniti bukan Islam dan hubungan mereka dengan pentadbiran negeri.
Rekod Integriti PAS Dalam Pentadbiran Negeri Terengganu
Nilai aspek tadbir urus melalui audit, sistem integriti dan rekod siasatan.
Kesimpulan
Jadi, betul ke PAS ekstrem? Rekod Terengganu sebagai negeri dengan skor kebahagiaan tertinggi Malaysia pada 2024 memberi konteks penting, tetapi tidak cukup untuk menjawab dakwaan tersebut secara mutlak.
Berdasarkan laporan Indeks Kebahagiaan Rakyat Terengganu 2024 oleh DOSM, negeri ini mencatat skor 8.64, dengan tahap tinggi dalam keluarga, agama dan kerohanian, pendidikan, kesihatan, keselamatan awam serta beberapa komponen kehidupan lain.
Data itu menunjukkan bahawa rakyat Terengganu secara keseluruhan melaporkan tahap kesejahteraan yang tinggi ketika negeri berada di bawah pentadbiran yang diterajui PAS. Namun, “ekstremisme” ialah konsep politik yang lebih luas. Oleh itu, rekod kebahagiaan lebih tepat digunakan sebagai satu bukti konteks, bersama rekod sosial, dasar, pentadbiran dan layanan terhadap masyarakat yang lain.
