Ringkasan
- ADUN ialah wakil rakyat dalam Dewan Undangan Negeri, manakala EXCO Terengganu ialah sebahagian daripada pentadbiran eksekutif kerajaan negeri yang mengurus portfolio tertentu.
- Semua Ahli EXCO terdiri daripada kalangan ADUN, tetapi bukan semua ADUN menjadi EXCO. Jadual Kelapan Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan bahawa Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri dilantik daripada kalangan Ahli Dewan Undangan Negeri.
- Memahami perbezaan ini membantu rakyat mengetahui siapa yang patut dirujuk apabila sesuatu isu melibatkan kawasan DUN, dasar kerajaan, pembangunan, kebajikan, perumahan, infrastruktur atau portfolio negeri.
EXCO Terengganu dan Ahli Dewan Undangan Negeri atau ADUN sering disebut apabila membincangkan pentadbiran serta politik negeri, tetapi adakah kedua-duanya mempunyai kuasa dan tanggungjawab yang sama?
Jawapannya, tidak.
Secara mudah, ADUN merupakan individu yang dipilih untuk mewakili sesuatu kawasan dalam Dewan Undangan Negeri (DUN), manakala EXCO merupakan anggota pentadbiran kerajaan negeri yang diberikan tanggungjawab terhadap portfolio tertentu.
Di Terengganu, terdapat 32 kawasan Dewan Undangan Negeri, dan setiap kawasan diwakili oleh seorang ADUN. Portal rasmi DUN Terengganu turut menyenaraikan Ahli Dewan Undangan Negeri bagi penggal ke-15 mengikut kawasan masing-masing.
Sebahagian daripada ADUN ini kemudiannya dilantik menjadi Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri atau MMKN, yang lebih dikenali sebagai EXCO Terengganu.
Perbezaan ini penting kerana rakyat kadangkala menganggap semua wakil rakyat mempunyai kuasa pentadbiran yang sama. Contohnya, seseorang mungkin menghubungi ADUN kawasan untuk meminta keputusan berkaitan dasar perumahan, sedangkan perkara tersebut mungkin berada di bawah portfolio EXCO yang berkaitan.
Begitu juga sebaliknya. Seorang EXCO mempunyai tanggungjawab terhadap portfolio negeri, tetapi beliau pada masa sama masih menjadi ADUN bagi kawasan yang diwakilinya.
Untuk memahami bagaimana sistem kerajaan negeri berfungsi, kita perlu membezakan dua fungsi utama: ADUN sebagai sebahagian daripada badan perundangan, manakala EXCO merupakan sebahagian daripada badan eksekutif negeri.
EXCO Terengganu dan ADUN: Perbezaan Asas
Perbezaan paling mudah boleh difahami melalui dua perkataan:
ADUN = mewakili dan menggubal
EXCO = mentadbir dan melaksanakan
ADUN menjalankan peranan melalui Dewan Undangan Negeri. Mereka boleh membawa isu rakyat, mengambil bahagian dalam perbahasan, meneliti dasar kerajaan dan terlibat dalam proses meluluskan undang-undang serta belanjawan negeri.
EXCO pula berada dalam struktur pentadbiran kerajaan negeri dan memegang portfolio seperti pendidikan, kesihatan, pertanian, infrastruktur, kebajikan, pelancongan atau pembangunan ekonomi.
Ini tidak bermaksud EXCO mempunyai kuasa tanpa had. Keputusan kerajaan berlaku melalui struktur pentadbiran, Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri, DUN, jabatan dan agensi berkaitan serta peruntukan undang-undang.
Apa Itu ADUN Terengganu?
ADUN ialah singkatan bagi Ahli Dewan Undangan Negeri.
Seseorang ADUN dipilih melalui pilihan raya untuk mewakili pengundi dalam satu kawasan DUN.
Terengganu mempunyai 32 kerusi DUN yang merangkumi kawasan dari Kuala Besut hingga Air Putih. Senarai lengkap wakil setiap kawasan boleh dirujuk melalui Senarai ADUN Terengganu 2026 Mengikut Kawasan.
Antara fungsi penting ADUN ialah:
- membawa isu dan kepentingan kawasan ke Dewan Undangan Negeri;
- membahaskan dasar dan perkara berkaitan pentadbiran negeri;
- meneliti belanjawan kerajaan negeri;
- terlibat dalam proses menggubal dan meluluskan undang-undang negeri;
- mengemukakan soalan kepada kerajaan dalam persidangan DUN; dan
- mewakili kepentingan masyarakat di kawasan masing-masing.
Dokumen persidangan DUN Terengganu sendiri menunjukkan Ahli Dewan terlibat dalam penelitian dan perbahasan berkaitan belanjawan negeri.
Ini bermaksud peranan ADUN bukan semata-mata mengurus aduan kawasan.
Mereka juga mempunyai fungsi legislatif dan semak imbang terhadap perjalanan pentadbiran negeri.
Apa Itu EXCO Terengganu?
EXCO Terengganu merujuk kepada Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri atau MMKN.
Dalam pentadbiran negeri, MMKN merupakan badan eksekutif yang diketuai oleh Menteri Besar.
Ahli EXCO diberikan portfolio tertentu dan membantu kerajaan merancang, menyelaras serta melaksanakan dasar mengikut bidang tanggungjawab masing-masing.
Setakat 2026, pentadbiran Terengganu terdiri daripada Menteri Besar dan 10 Ahli EXCO yang mengendalikan portfolio seperti pendidikan, kesihatan, pertanian, ekonomi digital, infrastruktur, kebajikan, belia, keusahawanan dan pelancongan.
Pembaca boleh melihat nama serta portfolio semasa melalui Senarai EXCO Kerajaan Negeri Terengganu 2026.
Bagaimana EXCO Terengganu Menjalankan Kuasa Eksekutif?
Tugas EXCO Terengganu lebih berkait dengan pelaksanaan pentadbiran.
Sebagai contoh, EXCO yang bertanggungjawab terhadap infrastruktur akan terlibat dalam perkara berkaitan pembangunan infrastruktur dan utiliti negeri bersama jabatan atau agensi yang berkaitan.
EXCO dalam portfolio pertanian pula memberi tumpuan kepada perkara seperti sektor pertanian, industri asas tani, komoditi dan keterjaminan makanan.
Secara umum, fungsi EXCO merangkumi:
- membantu merangka dasar kerajaan;
- menyelaras pelaksanaan dasar berdasarkan portfolio;
- memantau program dan pembangunan berkaitan;
- berhubung dengan jabatan serta agensi kerajaan;
- membentangkan atau menjawab perkara berkaitan portfolio dalam DUN; dan
- memantau keberkesanan pelaksanaan program kerajaan.
EXCO Terengganu Tidak Bertindak Secara Bersendirian
Walaupun EXCO Terengganu memegang sesuatu portfolio, ini tidak bermaksud seseorang EXCO boleh membuat semua keputusan secara individu.
Pelaksanaan sesuatu dasar boleh melibatkan Menteri Besar, MMKN, DUN, Setiausaha Kerajaan Negeri, jabatan kerajaan, agensi serta peruntukan kewangan dan undang-undang.
Malah, struktur perlembagaan menetapkan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri mempunyai tanggungjawab secara kolektif kepada Dewan Undangan Negeri.
Sebab itu, lebih tepat untuk melihat EXCO sebagai peneraju politik bagi sesuatu portfolio, bukannya individu yang mempunyai kuasa mutlak terhadap semua perkara dalam bidang tersebut.
Perbandingan Kuasa EXCO dan ADUN
| Perkara | ADUN | EXCO Terengganu |
|---|---|---|
| Kedudukan | Ahli Dewan Undangan Negeri | Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri |
| Cara mendapat jawatan | Dipilih melalui pilihan raya DUN | Dilantik daripada kalangan ADUN |
| Fungsi utama | Legislatif dan wakil rakyat | Eksekutif dan pentadbiran |
| Mewakili kawasan DUN | Ya | Ya, kerana EXCO juga merupakan ADUN |
| Memegang portfolio kerajaan | Tidak semestinya | Ya |
| Membahaskan undang-undang dan belanjawan | Ya | Ya, sebagai ADUN |
| Menyelaras pelaksanaan dasar | Bukan fungsi eksekutif utama | Ya, mengikut portfolio |
| Membawa isu rakyat | Ya | Ya, termasuk melalui portfolio dan kawasan |
| Menjadi sebahagian MMKN | Tidak semua | Ya |
Perbezaan terbesar ialah EXCO mempunyai dua peranan pada masa yang sama.
Beliau merupakan ADUN bagi kawasannya dan dalam masa yang sama menjadi anggota pentadbiran kerajaan negeri.
Bolehkah Seorang ADUN Menjadi EXCO?
Ya.
Malah, Ahli EXCO negeri dilantik daripada kalangan Ahli Dewan Undangan Negeri.
Jadual Kelapan Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan bahawa Raja melantik Menteri Besar daripada kalangan Ahli Dewan Undangan Negeri yang pada pertimbangannya mendapat kepercayaan majoriti Dewan. Ahli-ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri yang lain pula dilantik daripada kalangan ADUN atas nasihat Menteri Besar.
Dalam konteks Terengganu, pelantikan Ahli MMKN juga beroperasi di bawah kerangka Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu. Rekod Warta Kerajaan Negeri menunjukkan pelantikan Ahli MMKN dibuat menurut peruntukan perlembagaan negeri.
Jadi, formula paling mudah ialah:
Semua EXCO ialah ADUN, tetapi bukan semua ADUN ialah EXCO.
Menteri Besar sendiri juga merupakan seorang ADUN dan mengetuai MMKN. Bagi penerangan lebih mendalam tentang kedudukan tersebut, baca Menteri Besar Terengganu: Kuasa Penting & Tanggungjawab.
Bolehkah Seorang ADUN Menjadi EXCO?
Ya.
Malah, Ahli EXCO negeri dilantik daripada kalangan Ahli Dewan Undangan Negeri.
Jadual Kelapan Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan bahawa Raja melantik Menteri Besar daripada kalangan Ahli Dewan Undangan Negeri yang pada pertimbangannya mendapat kepercayaan majoriti Dewan. Ahli-ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri yang lain pula dilantik daripada kalangan ADUN atas nasihat Menteri Besar.
Dalam konteks Terengganu, pelantikan Ahli MMKN juga beroperasi di bawah kerangka Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu. Rekod Warta Kerajaan Negeri menunjukkan pelantikan Ahli MMKN dibuat menurut peruntukan perlembagaan negeri.
Jadi, formula paling mudah ialah:
Semua EXCO ialah ADUN, tetapi bukan semua ADUN ialah EXCO.
Menteri Besar sendiri juga merupakan seorang ADUN dan mengetuai MMKN. Bagi penerangan lebih mendalam tentang kedudukan tersebut, baca Menteri Besar Terengganu: Kuasa Penting & Tanggungjawab.
Mengapa Rakyat Perlu Memahami Perbezaan Ini?
Memahami perbezaan antara ADUN dan EXCO Terengganu membantu rakyat mengemukakan sesuatu isu kepada saluran yang lebih tepat.
Jika masalah sangat khusus kepada kawasan, ADUN merupakan antara saluran utama untuk membawa perkara tersebut.
Jika isu berkaitan dasar negeri atau sektor tertentu, rakyat juga perlu mengetahui portfolio EXCO yang berkaitan.
Kefahaman ini dapat mengelakkan salah tanggapan bahawa semua wakil rakyat mempunyai kuasa yang sama atau seseorang EXCO boleh menyelesaikan sesuatu perkara secara bersendirian.
Ia juga membolehkan rakyat menilai pentadbiran dengan lebih tepat.
Apabila sesuatu isu berlaku, antara soalan yang boleh ditanya ialah:
- Adakah perkara ini di bawah bidang kuasa negeri?
- Portfolio EXCO mana yang berkaitan?
- Apakah peranan ADUN kawasan?
- Adakah perkara itu memerlukan kelulusan DUN?
- Jabatan atau agensi manakah yang menjalankan pelaksanaannya?
Dengan memahami struktur ini, masyarakat dapat mengikuti perkembangan pentadbiran negeri berdasarkan fungsi dan bidang kuasa sebenar.
Kesimpulan
EXCO Terengganu dan ADUN mempunyai peranan yang berkait tetapi tidak sama. ADUN mewakili rakyat dalam Dewan Undangan Negeri serta menjalankan fungsi legislatif, manakala EXCO merupakan ADUN yang turut diberikan tanggungjawab eksekutif melalui portfolio kerajaan negeri.
Ringkasnya, ADUN membawa suara rakyat dan menjalankan fungsi Dewan, manakala EXCO turut menyelaras pelaksanaan dasar kerajaan berdasarkan portfolio yang diberikan.
