Pelantikan EXCO Terengganu berlaku melalui proses yang ditetapkan dalam kerangka perlembagaan negeri. Secara asas, Sultan melantik Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri daripada kalangan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) atas nasihat Menteri Besar.
Namun, pelantikan seseorang sebagai EXCO dan pemberian portfolio kepadanya ialah dua perkara yang berbeza.
Berdasarkan Perlembagaan Persekutuan melalui Jadual Kelapan, Raja hendaklah melantik antara empat hingga sepuluh orang ahli lain daripada kalangan ahli Dewan Undangan atas nasihat Menteri Besar. Peruntukan yang sama turut menetapkan bahawa Majlis Mesyuarat Kerajaan bertanggungjawab secara bersama kepada Dewan Undangan.
Presiden PAS vs Mursyidul Am sering menjadi persoalan apabila membincangkan struktur kepimpinan Parti Islam Se-Malaysia (PAS). Kedua-duanya ialah jawatan penting, tetapi fungsi, cara pemilihan dan badan yang diketuai adalah berbeza.
Secara ringkas, Presiden mengetuai pentadbiran, gerakan dan kegiatan PAS, manakala Mursyidul Am mengetuai Majlis Syura Ulamak yang berperanan menjaga dasar, hukum dan perlembagaan parti.
Berdasarkan Perlembagaan PAS Pindaan 2025, Presiden bertanggungjawab melaksanakan pentadbiran serta menyelaras Jawatankuasa Kerja PAS Pusat. Mursyidul Am pula mempengerusikan Majlis Syura Ulamak dan mengambil langkah untuk memastikan dasar, hukum serta Perlembagaan PAS dipatuhi.
Jadi, kedua-dua jawatan tidak patut dilihat hanya melalui soalan “siapa lebih tinggi?”. Lebih tepat untuk memahami bidang kuasa dan struktur yang masing-masing ketuai.
Bagi portfolio pula, Perlembagaan tidak menetapkan bahawa mesti ada portfolio bernama pendidikan, pertanian, pelancongan atau ekonomi digital. Pembahagian bidang tersebut merupakan sebahagian daripada penyusunan pentadbiran kerajaan negeri.
Pengalaman pembentukan kerajaan Terengganu selepas Pilihan Raya Negeri 2023 menunjukkan bagaimana proses ini berlaku dalam amalan.
Ringkasan
- Presiden PAS mengetuai pelaksanaan pentadbiran, gerakan dan kegiatan parti.
- Mursyidul Am mengetuai Majlis Syura Ulamak yang menjaga pematuhan terhadap dasar, hukum dan Perlembagaan PAS.
- Presiden dipilih melalui Muktamar pada kitaran dua tahun, manakala Mursyidul Am dipilih oleh Majlis Syura Ulamak daripada kalangan ahlinya untuk tempoh lima tahun.
Apakah Peranan Presiden PAS?
Presiden PAS ialah ketua yang bertanggungjawab terhadap pelaksanaan pentadbiran, gerakan dan kegiatan parti.
Menurut Perlembagaan PAS Pindaan 2025, Presiden bertanggungjawab sebagai ketua bagi melaksanakan pentadbiran, gerakan dan kegiatan PAS untuk mencapai tujuan yang ditetapkan oleh Perlembagaan serta keputusan badan-badan yang diberi kuasa.
Presiden turut bertanggungjawab terhadap kerja dan urusan Jawatankuasa Kerja PAS Pusat serta menyelaraskan tugas ahlinya.
Antara fungsi lain yang diperuntukkan ialah melantik beberapa jawatan penting seperti:
- Setiausaha Agung;
- Penolong Setiausaha Agung;
- Bendahari;
- Ketua Penerangan;
- Ketua Pengarah Pilihan Raya;
- ahli Jawatankuasa Kerja yang dilantik; dan
- Pesuruhjaya PAS Negeri atau Wilayah Persekutuan.
Pelantikan tersebut dibuat mengikut peruntukan Perlembagaan serta dengan persetujuan mesyuarat Jawatankuasa Kerja PAS Pusat.
Presiden juga menetap dan mempengerusikan mesyuarat Jawatankuasa Kerja PAS Pusat serta Jawatankuasa Harian PAS Pusat.
Secara mudah, Presiden mempunyai peranan utama dalam menggerakkan dan menyelaras organisasi parti.
Apakah Peranan Mursyidul Am PAS?
Mursyidul Am ialah ketua Majlis Syura Ulamak PAS.
Perlembagaan PAS memberikan Majlis Syura Ulamak fungsi khusus bagi memastikan kuasa dan pentadbiran parti tidak terkeluar daripada dasar serta hukum tertinggi yang ditetapkan parti.
Berdasarkan Perlembagaan PAS Pindaan 2025, Majlis Syura Ulamak mempunyai kuasa antaranya untuk menghuraikan, menjelaskan dan mentafsirkan dasar PAS atau peruntukan Perlembagaan yang menimbulkan kesamaran.
Majlis tersebut juga boleh mengeluarkan arahan supaya ketetapan berkaitan dasar dipatuhi serta mengawasi pelaksanaan Perlembagaan dalam kegiatan, gerakan dan pentadbiran PAS.
Mursyidul Am sebagai ketua Majlis Syura pula:
- mengetuai Majlis Syura Ulamak;
- menetap dan mempengerusikan mesyuarat Majlis Syura;
- melaksanakan kuasa yang diberikan kepada majlis; dan
- mengambil langkah bagi memastikan Perlembagaan, dasar dan hukum PAS dipatuhi.
Jadi, Mursyidul Am bukan sekadar jawatan penasihat tanpa fungsi formal. Jawatan tersebut berkait secara langsung dengan kuasa dan tanggungjawab Majlis Syura Ulamak yang diperuntukkan dalam Perlembagaan parti.
Presiden PAS dan Mursyidul Am: Apa Perbezaan Utama?
Perbezaannya paling mudah dilihat melalui jadual berikut:
| Perkara | Presiden PAS | Mursyidul Am |
|---|---|---|
| Badan utama | Jawatankuasa Kerja PAS Pusat | Majlis Syura Ulamak |
| Fokus | Pentadbiran, gerakan dan kegiatan parti | Dasar, hukum dan pematuhan Perlembagaan |
| Pemilihan | Melalui Muktamar PAS | Dipilih oleh Majlis Syura daripada kalangan ahlinya |
| Tempoh | Kitaran dua tahun | Lima tahun |
| Mesyuarat dipengerusikan | Jawatankuasa Kerja dan Jawatankuasa Harian PAS Pusat | Majlis Syura Ulamak |
| Fungsi asas | Melaksanakan dan menyelaras organisasi | Mengawal pematuhan terhadap dasar dan hukum parti |
Perbezaan ini menunjukkan kedua-dua jawatan bukan duplikasi antara satu sama lain.
Presiden berada dalam struktur pentadbiran utama PAS Pusat, manakala Mursyidul Am mengetuai struktur Majlis Syura Ulamak.
Bagaimana Presiden PAS Dipilih?
Presiden PAS dipilih melalui Muktamar Tahunan PAS Pusat yang mempunyai pemilihan.
Perlembagaan PAS Pindaan 2025 menetapkan Presiden, Timbalan Presiden dan tiga Naib Presiden dipilih dan dilantik oleh Muktamar Tahunan PAS Pusat pada setiap dua tahun daripada kalangan ahli PAS.
Ini bermaksud Presiden tidak dilantik oleh Mursyidul Am atau Majlis Syura Ulamak.
Bagi sesi 2025–2027, laman rasmi PAS Pusat menyenaraikan Abdul Hadi Awang sebagai Presiden PAS.
PAS Terengganu mempunyai artikel khusus yang menerangkan proses pencalonan, pemilihan melalui Muktamar dan keadaan calon menang tanpa bertanding.
Bagaimana Mursyidul Am Dipilih?
Prosesnya berbeza daripada Presiden.
Perlembagaan menetapkan bahawa Mursyidul Am dan Timbalan Mursyidul Am dipilih dalam mesyuarat Majlis Syura Ulamak daripada kalangan ahli majlis itu sendiri.
Jawatan tersebut dipegang selama lima tahun, dengan kemungkinan pelantikan diperbaharui.
Selain itu, seseorang ahli Majlis Syura Ulamak perlu memenuhi kelayakan tertentu berkaitan pengetahuan syariat Islam dan sumber hukum seperti al-Quran, Sunnah, ijmak dan qias.
Setakat September 2026, Hashim Jasin masih dirujuk sebagai Mursyidul Am PAS dalam laporan semasa.
Oleh itu, cara pemilihan kedua-dua jawatan boleh diringkaskan seperti berikut:
Presiden → Muktamar PAS → setiap dua tahun
Mursyidul Am → Majlis Syura Ulamak → lima tahun
Adakah Mursyidul Am Lebih Tinggi Daripada Presiden PAS?
Jawapan yang lebih tepat ialah tidak wajar melihat kedua-duanya sebagai hierarki mudah seperti nombor satu dan nombor dua.
Perlembagaan PAS membahagikan fungsi kepada beberapa badan.
Di satu pihak, Presiden mengetuai pelaksanaan pentadbiran dan Jawatankuasa Kerja PAS Pusat.
Di pihak lain, Majlis Syura Ulamak mempunyai kuasa khusus berkaitan tafsiran dasar, pematuhan hukum dan penjagaan Perlembagaan parti. Mursyidul Am ialah ketua majlis tersebut.
Malah, Perlembagaan menyatakan bahawa tertakluk kepada hukum tertinggi parti, kekuasaan PAS dipegang oleh Muktamar PAS Pusat.
Jadi struktur PAS bukan:
Mursyidul Am → Presiden → semua orang lain
dan bukan juga:
Presiden → Mursyidul Am → semua orang lain.
Sebaliknya, terdapat pembahagian kuasa dan tanggungjawab antara Muktamar, Majlis Syura Ulamak dan Jawatankuasa Kerja PAS Pusat.
Bagaimana Kedua-duanya Bekerja Bersama?
Presiden perlu menjalankan pentadbiran parti berdasarkan Perlembagaan dan dasar PAS.
Majlis Syura Ulamak pula memastikan gerakan dan pentadbiran tersebut tidak bercanggah dengan dasar serta hukum yang diperuntukkan.
Hubungan ini dapat dilihat dalam isu yang melibatkan dasar atau hukum parti. Dalam kenyataan pada Februari 2026, Presiden PAS sendiri menjelaskan bahawa Jawatankuasa Kerja PAS Pusat menjalankan pentadbiran tertinggi parti, manakala pelaksanaan serta penjagaan terhadap dasar dan hukum tertinggi berada dalam bidang Majlis Syura Ulamak.
Contoh lebih terkini berlaku pada Jun 2026 apabila Jawatankuasa Kerja PAS Pusat memperakukan keputusan Majlis Syura Ulamak berkaitan pertimbangan dasar, hukum dan maslahah dalam isu kerjasama politik.
Ini menunjukkan kedua-dua struktur boleh terlibat dalam sesuatu isu, tetapi dari sudut fungsi yang berlainan.
Siapa Presiden dan Mursyidul Am PAS Sekarang?
Setakat September 2026:
Presiden PAS: Tan Sri Abdul Hadi Awang. Laman rasmi PAS menyenaraikannya sebagai Presiden bagi sesi 2025–2027.
Mursyidul Am PAS: Datuk Hashim Jasin. Laporan pada 3 September 2026 masih mengenal pasti beliau sebagai Mursyidul Am PAS.
Jawatan individu boleh berubah mengikut proses organisasi masing-masing, tetapi perbezaan asas fungsi Presiden dan Mursyidul Am ditentukan oleh struktur Perlembagaan PAS.
PAS Terengganu menghimpunkan maklumat berkaitan struktur kepimpinan PAS bagi membantu pembaca memahami perbezaan fungsi jawatan dalam organisasi parti dengan lebih tersusun.
Artikel Berkaitan
- Bagaimana Presiden PAS Dipilih? – fahami proses pencalonan, Muktamar dan pemilihan Presiden PAS. Artikel Penuh
- Presiden PAS: Tanggungjawab, Peranan dan Fungsi – penerangan khusus mengenai tugas Presiden dalam organisasi parti. Artikel Penuh
- Sejarah Kepimpinan dan Senarai Presiden PAS – lihat senarai Presiden PAS dari 1951 hingga kepimpinan semasa. Artikel Penuh
Kesimpulan
Presiden PAS vs Mursyidul Am mempunyai peranan yang berbeza dalam struktur parti. Presiden mengetuai pelaksanaan pentadbiran, gerakan serta kegiatan PAS dan menyelaras Jawatankuasa Kerja PAS Pusat. Mursyidul Am pula mengetuai Majlis Syura Ulamak yang bertanggungjawab menjaga dasar, hukum dan pematuhan kepada Perlembagaan.
Cara pemilihan mereka juga berbeza. Presiden dipilih melalui Muktamar pada kitaran dua tahun, manakala Mursyidul Am dipilih daripada kalangan ahli Majlis Syura Ulamak untuk tempoh lima tahun.
Justeru, perbezaan kedua-duanya lebih tepat difahami melalui fungsi dan bidang kuasa, bukan semata-mata persoalan siapa lebih tinggi.
